جايگاه تماشاگران در اين استاديوم كه در قسمت شمالی واقع شده، بزرگ‌ترين سقف بی ستون را در سراسر اروپا از آن خود كرده است . علاوه بر اين جايگاه محلهای زيبايی چون موزه يونايتد ، رستوران رد كافی ، اتاق ويژه جام ها و قسمت اداری در اين قسمت واقع شده و شكل بسيار مناسبی به آن داده است.
قسمت جنوبی اين استاديوم نيز بسيار توسعه يافته و چشمها را بخود خيره می كند. در قسمت شرقی فروشگاه بسيار بزرگی واقع شده و در قسمت غربی نيز كه بيشتر به استرتفورداند معروف است درسالهای اخير تغييرات وسيعی داده شده و با رديف هايی اضافه شده كه آن را بسيارممتاز كرده است. ازجمله آثاری كه در اين قسمت ديده می شود. بدون ترديد مجسمه دنیس لا اسطوره تيم منچستر یونایتد است كه ابهت خاصی به اين استاديوم داده است.

الدترافورد یکی از مشهورترین و بزرگ‌ترین ورزشگاه های فوتبال در بریتانیا و جهان است . در اوضاع و احوالی که بسیاری از باشگاه ها از ورزشگاه های قدیمی خود به محل هایی جدید نقل مکان می کنند ، منچستر الدترافورد را حفظ می کند و به جای رفتن به جایی دیگر همان ورزشگاه قدیمی را توسعه می دهد .

بابی چارلتون اسطوره‌ی فوتبال انگلستان این ورزشگاه را « تئاتر رویاها » نامیده است .

« زیباترین و بهترین در نوع خود . فوق‌العاده‌ترین ورزشگاهی که تابه حال دیده‌ام . این ورزشگاه در دنیا نظیر ندارد و افتخار شهر منچستر است . اینجا خانه‌ی تیمی است که در آن می تواند شگفتی بیافریند و ... » این جملات نویسنده‌ی یکی از روزنامه‌های منچستر در روز پس از افتتاح ورزشگاه در سال ۱۹۱۰ است .

ورزشگاه الدترافورد حدود یک قرن عمر دارد . پیش از آن تیم منچستر ورزشگاهی کوچک و قدیمی داشت و الدترافورد به عنوان خانه‌ی جدید باشگاه در غرب شهر منچستر بنا شد . الدترافورد در آن دوران با هزینه ای معادل ۶۰ هزار پوند ساخته شد که در زمان خود رقمی سرسام آور بود . آرچینا لیچ مهندس معروف اسکاتلندی طراح این ورزشگاه بود . او ورزشگاه‌های معروف وایت هارت لین در شمال شهر لندن و همدن پارک در شهر گلاسگو را نیز طراحی کرده است . الدترافورد در سالهای ۱۹۱۱ و ۱۹۱۵ فینال جام حذفی انگلیس را برگزار کرد و در سال ۱۹۲۰ پذیرای بیشترین تماشاگر در بازی منچستر یونایتد مقابل آستون ویلا بود .

در جنگ جهانی دوم اُلدترافورد در بمباران نیروی هوایی آلمان بشدت آسیب دید و تیم منچستریونایتد از ۱۹۴۶تا ۱۹۴۹ بازیهای خود را در ورزشگاه مین رود باشگاه منچستر سیتی برگزار می‌کرد . برای جام جهانی ۱۹۶۶ ورزشگاه الدترافورد بازسازی شد و بازی مجدد فینال جام حذفی سال ۱۹۷۰ بین چلسی و لیدز در این ورزشگاه برگزار گردید .

الدترافورد اولین ورزشگاه انگلیس در دهه ۱۹۷۰ به حساب می آید که در آن حصار نصب کردند تا تماشاگران متعصب خشمگین نتوانند به زمین مسابقه حمله کنند .

توسعه جایگاه‌ها تا دهه ۸۰

دردهه‌های ۶۰ و ۷۰ و ۸۰ بیش از ۵۸ هزار نفر می‌توانستند در ورزشگاه قرار بگیرند و به تماشای مسابقه بپردازند . اما با نصب کامل صندلی در آن ظرفیت واقعی ورزشگاه به ۴۴هزار نفر کاهش پیدا کرد که برای باشگاهی چون منچستریونایتد کم بود . از اوایل دهه ۹۰ مدیران باشگاه به فکر افزایش حجم ورزشگاه افتادند . براساس طرحی تازه ۲۶ هزار صندلی جدید ظرفیت ورزشگاه را افزایش می‌داد . ابتدا گنجایش ورزشگاه را به ۵۶ هزار نفر افزایش دادند و پس از آن جایگاه شمالی‌اش را تا ارتفاع ۶۶ متری بالا بردند که تا آنجا نیز گسترش یابد. هزینه‌ای معادل ۱۹ میلیون پوند برای افزایش ظرفیت ورزشگاه مصرف شد .

 ورودی جدید به زمین

جایگاه جنوبی الدترافورد جایگاه اصلی آن محسوب می‌شود که نیمکت مربیان جلویش قرار گرفته و مدیران ـ اتاقکهای پلیس ـ رستورانهای لوکس و صندلی‌های مسوولان اجرایی در آن واقع شده‌است .

شیب این جایگاه اندکی کمتر از جایگاههای دیگر است . ۲۰ ردیف اول صندلی‌های ورزشگاه در هر چهار سمت آن پایین تر از سطح خیابان‌های اطراف الدترافورد هستند . جایگاه جنوبی کمتر از تلویزیون دیده می‌شود ، چون دوربینها در آن تعبیه شده‌اند و جایگاه‌های دیگر را نشان می‌دهند . راهروی ورودی بازیکنان به زمین از وسط جایگاه جنوبی می‌گذرد . راهروی قدیمی که از گوشه جنوب غربی زمین می‌گذشته هموز حفظ شده و برای مناسبتهای ویژه و تورهای دیدار از ورزشگاه باز می‌شود .

جایگاه شرقی ورزشگاه به جایگاه « ساعـت » معروف است زیرا در گذشته یک ساعت عظیم بالای آن قرار داده بودند که وقت مسابقه را نشان می‌داد . اما امروزه ۲ ساعت الکترونیکی و ثبت نتایج بزرگ در دو گوشه شمالی قرار گرفته‌است . تماشاگران تیم مهمان و افراد معلول عمدتاً در این جایگاه مستقر می‌شوند .

 توسعه جایگاه‌ها تا سال ۲۰۰۰

کار گسترش الدترافورد اواخر دهه ۹۰ دوباره شروع شد و در ژانویه سال ۲۰۰۰ گنجایش ورزشگاه به ۶۱ هزار صندلی افزایش یافت . بیرون ورزشگاه نمایی شیشه‌ای دارد که به ساختمان‌های اداری مدرن بی شباهت نیست . در این قسمت مجسمه « سرمت بازبی » مربی فقید تیم فاتح جام باشگاههای اروپا در سال ۱۹۶۸ و پلاک‌های یادبود بازیکنان تیم که در سانحه هوایی جان خود را از دست دادند به چشم می‌خورد . جایگاه غربی ورزشگاه همواره به هواداران سرسخت منچستر یونایتد اختصاص داشته که حداکثر ۲۰ هزار نفر در آن قرار می‌گیرند .

کار گسترش جایگاه‌های ورزشگاه در سال۲۰۰۰ به پایان رسید و تعداد صندلیها به ۶۸۲۱۷ رسید . از نکته‌های جالب درباره این ورزشگاه یکی این است که جایگاه خانوادگی هم دارد که درون جایگاه بزرگ غربی است .

الدترافورد ۹۰ هزار نفری

برنامه توسعه ورزشگاه الدترافورد هنوز به پایان نرسیده‌است . مهندسان طرحی را پیشنهاد داده‌اند که براساس آن گنجایش الدترافورد به ۹۰هزار صندلی افزایش خواهد یافت . برای اجرای طرح جدید جایگاه جنوبی باید مرتفع شود و ۴ گوشه ورزشگاه نیز ارتفاع بگیرد تا صندلی‌های بیشتری در آن نصب کنند . اما برای توسعه ورزشگاه باشگاه باید حداقل ۵۰ ساختمان بزرگ اطراف آن را خریداری و تخریب کرد که نیاز به سرمایه‌ی زیادی دارد . درهر حال مدیریت این باشگاه اعلام کرده‌است که مصمم به انجام این کار است .

آخرین دیدار مهم اروپایی که الدترافورد آن را میزبانی کرد ، بازی بین دو تیم ایتالیایی میلان و یوونتوس در جریان فینال جام باشگاه‌های اروپا بود . این بازی با برد میلان به پایان رسید .

::ظرفیت ورزشگاه الدترافورد به ترتیب سال

سال ۱۹۱۰ تا ۱۹۳۹: ۸۰هزار نفر

سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۶۰: ۶۷هزار نفر

سال ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۴: ۶۵هزار نفر

سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۰: ۶۰هزار نفر

سال ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸: ۵۸هزار نفر

سال ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۰: ۴۸هزار نفر

سال ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۴: ۴۵هزار نفر

سال ۱۹۹۴ تا ۱۹۹۶: ۴۳هزار نفر

سال ۱۹۹۶ تا ۱۹۹۹: ۵۵هزار نفر

سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۱: ۶۱هزار نفر

سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۵: ۶۸هزار نفر

سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۷: بیش از ۷۶هزار نفر

روز ششم فوريه پنجاهمين سالگرد سانحه سقوط هواپيماي حامل بازيكنان و همراهان تيم فوتبال منچستر يونايتد در فرودگاه مونيخ است و به عقيده بسياري از مورخان، اين حادثه مرگبار، تلخ‌ترين واقعه در تاريخ معاصر ورزش بريتانيا محسوب مي‌شود.

روز پنجشنبه ششم فوريه ‪ ،۱۹۵۶‬پرواز شماره ‪ ۶۰۹‬هواپيماي شركت "بريتيش يوروپين ايرويز" حامل ‪ ۴۴‬تن از بازيكنان و همراهان تيم فوتبال منچستر يونايتد انگليس در سومين تلاش خود براي پرواز از فرودگاه پوشيده از برف و گل شهر مونيخ آلمان غربي سقوط كرد. اين حادثه منجر به كشته شدن ‪ ۲۳‬تن از سرنشينان هواپيما شامل شماري از بهترين فوتباليست‌هاي تاريخ انگليس شد.

كشته‌شدگان اين حادثه از بين بازيكنان تيم عبارت بودند از: "جف بنت" ‪۲۵‬ ساله دفاع چپ ذخيره تيم، "راجر بيرن" دفاع وسط ‪ ۲۸‬ساله، ملي‌پوش و كاپيتان تيم، "ادي كولمن" هافبك راست ‪ ۲۱‬ساله جوانترين عضو تيم، "مارك جونز" ‪۲۴‬ ساله دفاع مياني، "ديويد پگ"، ‪ ۲۲‬ساله هافبك دفاعي راست كه تازه به تيم ملي انگليس دعوت شده بود، "تامي تيلور" مهاجم ملي پوش ‪ ۲۶‬ساله ، ليام ويلام" هافبك وسط ‪ ۲۲‬ساله ملي پوش تيم ملي ايرلند جنوبي و "دانكن ادواردز" مهاجم ملي پوش ‪ ۲۱‬ساله (‪ ۱۵‬روز بعد در بيمارستان بر اثر شدت جراحات وارده درگذشت).

ديگر كشته‌شدگان اين حادثه مرگبار، شامل يك دبير باشگاه، يك كمك مربي تيم، يك تمرين‌دهنده ، يك كمك خلبان (سه هفته پس از سانحه بر اثر شدت جراحات درگذشت)، يك ميهماندار و يك نماينده شركت مسافرتي، يك هوادار و دوست صميمي سرمربي و هفت روزنامه‌نگار از نشريات و روزنامه‌هاي منچستر ايوينينگ كرونيكل، منچستر گاردين، ديلي هرالد، منچستر ايوينينگ نيوز، ديلي ميرر، ديلي اكسپرس، ديلي ميل، و نيوز آو ورلد بودند.

بازيكنان تيمي كه دچار اين سانحه هوايي شد به دليل محبوبيت عمومي در بين مردم و رسانه‌ها و به نام "مت باسبي" سرمربي موفق منچستر يونايتد در آن سال‌ها، به نام "دردانه‌هاي باسبي" در تاريخ مشهور شدند.

باشگاه منچستر يونايتد براي بازگشت از ديدار موفق خود در برابر ستاره سرخ بلگراد در يوگسلاوي هواپيمايي دربست اجاره كرده بود. ديدار ستاره سرخ و منچستر يونايتد سه بر سه تمام شد و منچستر يونايتد در مجموع پنج بر چهار به پيروزي رسيد و به دور بعد صعود كرد.

پس از سوخت‌گيري در مونيخ به دليل مشكل فني و ناتواني خلبان در پرواز كامل در سومين تلاش، هواپيما در ساعت سه و چهار دقيقه بعد از ظهر روز ششم فوريه دچار سانحه شد و به نرده‌هاي كنار باند و يك واحد مسكوني خالي اصابت كرد.

در اين حادثه هفت بازيكن و پانزده همراه منچستر يونايتد در جا كشته شدند و "دانكن ادواردز" ديگر بازيكن اين تيم پس از ‪ ۱۵‬روز نبرد با مرگ در روز ‪ ۲۱‬فوريه جان خود را از دست داد. برخي از كارشناسان فوتبال بريتانيا، از ادواردز كه به هنگام مرگ ‪ ۲۱‬سال سن داشت به عنوان مستعدترين بازيكن تاريخ فوتبال انگليس ياد مي‌كنند.

بابي چارلتون فوتباليست افسانه‌اي، پس از آن كه تيم ملي انگليس با شكست دادن آلمان غربي فاتح جام جهاني ‪ ۱۹۶۶‬لندن شد در ميان شادي‌هاي ملي به تلخي با يادآوري بهترين دوست از دست رفته خود گفته بود: دانكن ادواردز جوان الگو و قهرمان من بود. او مي‌توانست امروز در ‪ ۲۹‬سالگي كاپيتان اين تيم فاتح جام جهاني باشد.

سواي كشته‌شدگان ، چند نفر نيز بر اثر اين سانحه به شدت زخمي شدند كه از ميان آنان مت باسبي سرمربي تيم به مدت دو ماه در بيمارستان بستري شد و چند بار نيز مورد عمل جراحي قرار گرفت. دو بازيكن تيم به نام‌هاي "جاني بري" و "جكي بلنچفلاور" نيز آن چنان مصدوم شدند كه هرگز نتوانستند به صحنه فوتبال حرفه‌اي بازگردند.

با وجود تحمل جراحات فراوان، ‪ ۹‬بازيكن و ‪ ۱۰‬همراه از جمله مت باسبي و "جيمز تاين" خلبان هواپيما زنده ماندند.

بازيكنان نجات يافته منچستر يونايتد در حادثه مونيخ عبارت بودند از:
جاني بري، جكي بلنچفلاور، دنيس وايولت، ري وود، بابي چارلتون، بيل فوكس، هري گرگ، كني مورگانز و آلبرت اسكانلون.

اين حادثه تيم منچستر يونايتد را تا آستانه انحلال كامل پيش برد.

اما درايت مت باسبي و مديريت بحران سران باشگاه موجب شد تا با يك ركود نسبتا كوتاه، با بازپروري ستارگان بازمانده از سانحه مونيخ از قبيل "بابي چارلتون" و ارايه نسل جديدي از ستارگان جوان از قبيل "جورج بست" و "دنيس لاو" تيم بتواند پس از يك دهه به فتح جام‌هاي داخلي و اروپايي از جمله با پيروزي در برابر بنفيكا، به قهرماني در جام باشگاه‌هاي اروپا دست يابد.

باسبي با يك وقفه يك سال و نيمه در فاصله ژوئن ‪ ۱۹۶۹‬تا دسامبر ‪ ،۱۹۷۰‬از اول فوريه ‪ ۱۹۴۵‬تا ‪ ۲۸‬دسامبر ‪ ۱۹۷۰‬سرمربي منچستر يونايتد بود.

سرمربي منچستر يونايتد در اين مدت موفق شد تا پنج بار تيمش را به قهرماني جام باشگاه‌هاي انگليس، هفت بار نايب قهرماني اين رقابت‌ها، دو بار قهرمان جام حذفي، دو بار نايب قهرمان اين جام، پنج بار قهرمان سوپر جام باشگاه‌هاي انگليس، يك بار قهرمان جام باشگاه‌هاي اروپا و يك بار قهرمان جام بين قاره‌اي (هر دو در سال ‪ (۱۹۶۸‬برساند.

ماجراي مونيخ كه حدود ‪ ۱۳‬سال پس از پايان جنگ جهاني دوم روي داد، يك بار ديگر موجب بالا گرفتن احساسات ضد آلماني در بين مردم بريتانيا شد.

ايت حادثه مرگبار در طول نيم قرن اخير الهام بخش شماري از هنرمندان در خلق آثار مختلف بوده است.



"لين متيوز" خواننده انگليسي موسيقي سبك‌هاي پاپ و محلي با خواندن ترانه "دردانه‌هاي باسبي/ ‪ " Busby Babes‬نه تنها يادآور درگذشتگان حادثه مونيخ شد، بلكه براي هميشه اين عبارت را به عنوان نماد اختصاري ورزشكاران كشته شده منچستر يونايتد در مونيخ ثبت كرد.

اعضاي گروه موسيقي "اسپينرز" در سال ‪ ۱۹۶۲‬نخستين كساني بودند كه با سرودن و خواندن ترانه "گل‌هاي منچستر" به ياد قربانيان اين حادثه را گرامي داشتند.

موريسي خوانند متولد منچستر در سال ‪ ۲۰۰۴‬ترانه "سانحه هوايي مونيخ ‪ "۱۹۵۸‬را در آلبوم "خون ايرلندي، قلب انگليسي" ارايه كرد.

سال گذشته نيز اعضاي گروه موسيقي انگليسي "فيوچرهدز" با ترانه‌اي با عنوان "اخبار و قدرداني" ياد كشته‌شدگان حادثه مونيخ را گرامي داشتند.

همچنين در سال ‪ ،۱۹۹۸‬شبكه تلويزيوني "آي.تي.وي" در چهلمين سالگرد حادثه مونيخ مستند سه قسمتي را با عنوان "مونيخ: پايان يك رويا" توليد و پخش كرد.

"بهرام (بري) نويدي" سينماگر ‪ ۴۷‬ساله ايراني تبار مقيم لندن نيز از دو سال پيش در حال نگارش فيلم نامه‌اي درباره حادثه ‪ ۱۹۵۸‬مونيخ براي تبديل شدن آن به يك فيلم سينمايي در يكي از كمپاني‌هاي بزرگ هاليوودي است.

در سال ‪ ۲۰۰۶‬شبكه تلويزيوني "بي.بي.سي" يك سريال مستند داستاني با عنوان "بازماندگان فجايع" ساخت كه يكي از قسمت‌هاي آن به بررسي حادثه مونيخ و تبعات آن از زبان بازماندگان آن و وابستگانشان اختصاص داشت.

روز چهارشنبه و در پنجاهمين سالگرد حادثه مونيخ مراسم مختلفي در منچستر، لندن و مونيخ برپا شده است.

مراسم رسمي يادبود مذهبي سالگرد اين حادثه در ورزشگاه اولدترافورد با حضور اعضاي كنوني و گذشته تيم، از جمله سر الكس فرگوسن سرمربي كنوني تيم و نزديك به ‪ ۷۰‬هزار نفر برگزار و پيام "گوردون براون" نخست وزير بريتانيا نيز در آن قرائت شد.

براون در پيام خود گفت: من هم مانند بسياري به عنوان يك پسر جوان از شنيدن تراژدي باور نكردني مونيخ شوكه شدم.

علاوه بر شبكه‌هاي سراسري راديويي، تلويزيوني و اينترنتي، شبكه اختصاصي تلويزيوني كابلي "ام.يو.تي.وي" متعلق به باشگاه منچستر يونايتد نيز از هفته‌ها قبل برنامه‌هاي متعددي را به اين مناسبت پخش كرده است. بيشتر شبكه‌هاي تلويزيوني نيز مراسم يادبود امروز در اولدترافورد را مستقيما پخش كردند.

در سال‌هاي اخير حادثه فرودگاه مونيخ از جهات بسياري دستمايه تحقيقات پژوهشگران ورزش و جامعه شناسان واقع شده است.

تيمي كه دچار حادثه شد از نخستين مواردي بود كه موجب بروز احساسات ملي و بالا گرفتن غرور جوانان به خاطر يك تيم ورزشي به خصوص فوتبال بود. اين احساسات هم نسبت به كل تيم بود و هم نسبت به تك تك بازيكنان تيم به عنوان چهره‌هاي برگزيده جامعه كه مدل‌هاي برتر و موفق اجتماعي براي جوانان بودند.

حادثه مونيخ اگرچه ضربه مهلكي به منچستر يونايتد وارد كرد، ولي فوتبال حرفه‌اي باشگاهي را نه تنها در انگليس، بلكه در سراسر جهان در ابعادي گسترده‌تر به قلب و ذهن ميليون‌ها هوادار اين ورزش وارد كرد.

از اين حادثه به بعد بود كه هواداران فوتبال ضمن ابراز همدردي براي قربانيان و خانواده‌هايشان، در خوشي بازيكنان محبوب خود به عنوان نمونه تحقق يافته آرزوهاي عملي نشده خود خنديدند و در غم آنها نيز گريستند.

با گذشت نيم قرن از حادثه مونيخ، فوتبال از صرفا يك "بازي زيبا" و ورزش پرطرفدار به صنعت و بازاري پر سود و سرشار از زرق و برق و تبليغات تبديل شده است.

با اين وجود، اصرار بر گراميداشت تراژدي مونيخ توسط صاحبان منچستر يونايتد و هواداران آن نشانگر آن است كه روح معنويت و احساسات بي‌شائبه و خالص، همچنان براي زنده نگاه داشتن جايگاه ويژه اين ورزش در بين هواداران در بحبوحه مادي‌گري و قهرماني محوري حاكم بر آن لازم است.